Juridische Dienst & Verzekeringen

Zwermen scheppen, hoe zit dat juridisch?

Johan Van den Neucker

Hoe kijk ik als jurist naar zo’n zwerm?

Als verantwoordelijke voor de juridische bijstand werd ik verzocht om u te verblijden met een artikel. De instructie was kort en duidelijk. Breng de lezer op de hoogte van wat hij moet weten op juridisch vlak als hij besluit om zwermen te gaan scheppen maar maak er geen wettekst van. Dat is niet makkelijk voor iemand die zich volledig in zijn element voelt bij het lezen van zinnen met 14 komma’s, drie onderwerpen en met woorden die geen mens in de voertaal zou gebruiken…  Om u maar te zeggen beste lezer dat ik mij in deze volledig buiten mijn comfortzone bevind! Maar we doen een eerbiedwaardige poging …

Eerst is Eerst?

Als u een zwerm schept in uw eigen tuin of op uw eigen stand stelt zich vanzelfsprekend geen probleem. Wanneer u echter niet op uw eigendom een zwerm zou scheppen zijn er wel een aantal dingen waar u maar beter rekening mee wil houden. In de eerste plaats bent u mogelijk niet de enige die werd gecontacteerd en treft u op de plaats waar u zich in zeven haasten naartoe repte ook een collega aan …  De wet stelt dat diegene die het eerst ter plaatse is voorrang verkrijgt bij het scheppen van de zwerm.

Om discussies te vermijden dient gesteld dat het absoluut geen slecht idee is dat de lokale imkervereniging nagaat wie interesse heeft in het scheppen van zwermen en wie dus mag worden gecontacteerd wanneer er bij de voorzitter van de vereniging of via de brandweer een melding gemaakt werd van een zwerm. Op die manier kan een beurtrol ingesteld worden en of kan een volgende persoon op de lijst worden gecontacteerd wanneer de persoon wiens beurt het is onbereikbaar blijkt of te kennen geeft op dat moment verhinderd te zijn. Goede afspraken maken immers goede vrienden …

“Maar, die zwerm is van mij!”

Maar dat lost niet altijd alles op. U zou wel eens kunnen geconfronteerd worden met een collega of onbekende die stelt dat de zwerm die u wil scheppen de zijne is … en dat dit de voorzwerm is die hij al een hele tijd volgde vanuit zijn tuin of stand. Als deze man zich bezweet en buiten adem aandient op zijn fiets al dan niet voorzien van een schepkorf en kapruin en hij u bovendien kan vertellen welke markering de koningin draagt dan zou ik deze man meer dan het voordeel van de twijfel geven. De wet stelt immers dat wanneer iemand kan aantonen ( het beschrijf van de markering van de koningin is geen absolute vereiste) dat hij zijn zwerm continu achtervolgde van het moment dat deze zijn eigendom verliet tot op het moment dat u elkaar ontmoette dan heeft hij alle recht om deze zwerm te scheppen.  Hij zou zich naast de markering kunnen beroepen op getuigen.

Maar het kan allemaal nog heel wat ingewikkelder worden. Ook de eigenaar van het terrein waar de zwerm werd geschept kan deze zwerm opeisen! Nu lijkt dat heel onwaarschijnlijk maar u zal het maar meemaken … De wet staat aan de kant van diegene die deze eis kenbaar maakt.

Het betreden van andermans eigendom

In de praktijk is zo’n eis dikwijls het resultaat van een verhitte discussie met iemand die er niet mee gediend was dat u in uw enthousiasme ongevraagd zijn eigendom betrad.   Het is dan ook meer dan een goeie raad om steeds op voorhand toestemming te vragen aan de eigenaar van het terrein om een zwerm die daar neerstreek te gaan ophalen. Als dat niet mogelijk zou blijken omdat de eigenaar niet ter plaatse is (bijv. een firma op een bedrijventerrein) of als er niemand thuis geeft wanneer u aanbelt aan het huis dan is het te adviseren om de politie te contacteren en hen de situatie uit te leggen.

… er zijn halsstarrige eigenaars…

Ook ingeval een eigenaar zou weigeren om je toegang te verlenen kan je beroep doen op de politiediensten om te bemiddelen.

Wanneer u ongewild iets zou beschadigen bij het scheppen van de zwerm bent u hiervoor natuurlijk aansprakelijk en dient u de aangerichte schade te vergoeden.  Een telefoontje met uw verzekeraar is dan aangewezen wat maakt dat wat u zelf zal moeten betalen beperkt blijft tot de franchise … Een leuk voorbeeld is dat van een jongeman die, alleen thuis, een zwerm ziet vertrekken vanuit de kast van zijn vader en met de gsm in de hand om zijn vader op de hoogte te brengen de achtervolging inzet … maar die met zijn jeans blijft hangen aan de schutting drie tuinen verder … en de hele constructie doet kantelen.   Ook dat zijn dingen die zich kunnen voordoen …

Het voorzichtigheidsprincipe

Laat je als beginnende imker door dit alles niet afschrikken.   Een zwerm is spectaculair maar is absoluut niet gevaarlijk.   Dit wil echter niet zeggen dat je omstaanders niet moet vragen om een zekere afstand te bewaren.   Vele mensen zijn er zich immers niet van bewust dat ze een zekere vorm van allergie hebben en zouden danig kunnen reageren op een steek van een bij die in losse kleding komt vast te zitten en het dan toch maar nodig vindt om haar steekapparaat te demonstreren.

En zwermen lokken?

Er zijn onder ons imkers die een zwermlokkast in de tuin zetten of hangen om zwermen van de eigen volkeren in op te vangen.   Daar is niets mis mee.   Maar let wel op voor het volgende ; het mag niet die vorm aannemen dat je systematisch de zwermen van je buurman naar jouw tuin lokt … Dat is niet alleen onsportief ten aanzien van je collega-imker maar het is ook bij wet verboden.

Als je dan toch een gemerkte koningin in je lokkast zou aantreffen en je contacteert je buurman binnen de 24 uur dan is er absoluut niets aan de hand.

Voorzichtig, ook met de wagen…

En voorts, haast en spoed is zelden goed.   Je tegen hoge snelheid met de wagen haasten naar een plaats waar een zwerm zou hangen …  Die boete tot daar aan toe maar stel je voor dat je die fietser net te laat opmerkte … dat is het helemaal niet waard !

Het is ook heel moeilijk te zeggen hoelang een zwerm blijft hangen en dat doet ons soms het gaspedaal dieper induwen.   Zwermen waarvan je weet krijgt in de voormiddag en de vroege namiddag blijven waarschijnlijk niet zo heel erg lang op die plaats hangen.   Dit varieert tussen een half uur tot mogelijk enkele uren.   Het is natuurlijk altijd de vraag hoelang een zwerm daar al hing voor iemand hem opmerkte…Hoe later in de namiddag je weet krijgt van een zwerm des te langer zal hij mogelijk blijven hangen.   Doorgaans zal een zwerm die rond zes uur ’s avonds ergens hangt meer dan waarschijnlijk opteren om de nacht door te brengen op de plaats waar hij zich dan bevindt.  Dus, dan heb je nog minder reden om de snelheidsbeperkingen niet te respecteren…

Verder wens ik u nog veel succes met het scheppen van de zwerm en hou het voorzichtig!

Vragen, opmerkingen, suggesties over dit artikel?

Stuur me dan een bericht.

De bijenhal volgens de wet.

Wettelijke vereisten over de plaatsing van bijenkast en bijenhal.

Hoe en waar kan ik een bijenhal plaatsen?

Zo, een volgende artikel waarbij ik mij in de eerste plaats richt aan de beginners onder ons. Voor de gevorderden kan dit een leuke herhaling zijn van wat mogelijk al geweten is… of bespaart dit wat opzoekwerk mocht je plannen in een bepaalde richting hebben en je de klepel wel weet hangen maar toch twijfelt over een paar dingen.

Hopelijk heeft iedereen wat zwermen binnengehaald en heb je vooral die voorzwerm kunnen recupereren uit je kast of heb je een kleine batterij afleggers gemaakt om de zwermlust uit je kasten te krijgen en/of om te grotere volkeren wat meer ruimte te bieden.

In de meeste gevallen blijven die nieuwe volkjes in spé om en rond de tuin want die willen we natuurlijk wel in de gaten houden. Legt de koningin al? Liepen de doppen uit en heeft de nieuwe koningin haar bruidsvlucht goed verteerd? Is de koningin die we introduceerden in het nieuwe volkje geaccepteerd ?

En dan zit je daar snel met wat extra kastjes in welke vorm ook.  Waar blijf je daar dan mee ? En vooral,  wat zegt de wet hierover ?

De basisregel voor het plaatsen van een bijenkast is … 20 meter

De basisregel is deze van de 20 meter. Een bijenkast staat in regel met de wet wanneer deze op 20 meter van de deur van de woning staat. Je eigen deur moet je niet in de gaten houden. Het gaat hier in de eerste plaats om de deur van woning van je buren. En vanzelfsprekend gaat het in deze om de achterdeur …

Een bijenstand in een stedelijke omgeving

Wat zegt de wet over het aantal bijenkasten?…

De wetgever stelt geen grenzen aan het aantal kasten dat u zou mogen opstellen in uw tuin of bijenstand. Het is echter niet aan te raden om zelfs in omgevingen met veel groen en dus veel stuifmeel en nectar meer dan 10 kasten te gaan plaatsen. Langs de ene kant bestaat het risico dat uw bijen onvoldoende voedsel vinden en dan mekaar gaan bekampen waarbij een sterker volk een zwakke kast leegrooft … Bovendien moeten we in deze tijden ook oog hebben voor al die andere bestuivers die niet zo’n grote actieradius hebben als onze honingbij. We horen het niet graag maar een teveel aan honingbijen in een bepaald gebied verhoogt de druk voor heel wat solitaire neefjes en nichtjes van onze honingbij.

Wat hebben Covid-19,  de nieuwe pool house en de lounge met elkaar te maken?

Covid-19 heeft eigenaardige bijwerkingen.  Ik doel niet op de symptomen en het ziekteverloop bij diegenen die besmet raakten maar de bijwerkingen die opgemerkt kon worden bij een groot aantal handige Harry’s die in de weer gingen met hout en zaag en een heuse overdekte zithoek maakten met berging achteraan hun tuin.

Dat brengt hen natuurlijk een pak dichter bij de bijen die jij achteraan je tuin opstelde … en dan begint er mogelijk een discussie. Wel, de regel van die 20 meter blijft gelden ook als het perceel van je buurman een 2de bouwzone zou kennen en waar dan een pool house of een lounge zou zijn gebouwd.

De wet stelt dat deze 20 meter steeds in beschouwing dient genomen te worden van de achterdeur van het gebouw die de gewone verblijfplaats uitmaakt van de buur.   De deur van de pool house van uw buurman of de toegang van zijn overdekte zithoek dient dan ook niet in aanmerking te worden genomen.

U dient ook te weten dat het legaal verblijven in of permanent betrekken van een gebouw in een 2de bouwzone stedenbouwkundig een grote uitzondering zou betreffen.  Als een buurman zou opwerpen dat een gebouw in de tuin werd verbouwd en daar iemand officieel verblijft dan dient dit ook aangetoond te worden. Laat u daar niets wijsmaken !

En via de pool house belanden we dan weer bij de reden waarom dit gebouw werd neergepoot op het perceel van de buren: het zwembad. Zwembaden zijn een poel van plezier voor de bezitter maar kan een plas van frustratie zijn voor de buren … en ook voor de imker.

Ik ken een imker die een zwembad een ‘doodsput’ noemt voor zijn bijen. Gelukkig zijn deze dingen ook aan vergunningen onderworpen en raken klassieke zwembaden meer en meer ‘uit de tijd’. In meer en meer gemeenten en zeker wanneer het gaat om nieuwe verkavelingen zal de overheid geen vergunning meer uitschrijven voor een zwembad. Men zal wijzen op nieuwe voorschriften of naar deze van de nieuwe verkaveling en zal men wijzen op de mogelijkheid van het aanleggen van een zwemvijver. Een zwemvijver dient waterplanten te herbergen (normaliter langs de kant) wat maakt dat insecten toch wel wat meer kans maken om de tankbeurt veilig(er) uit te voeren dan in een doorsnee zwembad.

Afstanden respecteren: van 20 naar 10 meter

De afstand van 20 meter tot de achterdeur van het huis van je buur en waar deze dus verblijft, kan ook beperkt worden tot 10 meter.

Voorwaarde hier is wel dat er een schutting staat tussen de tuinen van minstens 2 meter hoog. Men omschrijft de schutting in de wet als zijnde een ‘dichte’ schutting.   U hoeft hier niet te denken in termen van betonnen platen of dichte houten panelen.

Een haag die zodanig is ontwikkeld dat deze een zekere privacy biedt en je er niet echt meer kan doorzien is een voldoende afscheiding die bovendien, als je creatief bent met je keuze van haagplant, ook nog eens goed kan zijn voor (honing)bijen en andere insecten.

Bovendien voorziet de wet geen minimum afstand tussen de scheidingslijn van je perceel en je kast. Al lijkt het mij wel evident dat u de vliegopening richt naar uw perceel …  U moet het eventuele conflict ook niet in de hand gaan werken …

Een subtielere constructie, misschien?

De meeste imkers begonnen met een kastje op een pallet te zetten die ze ergens vonden. Dat is niet slecht. De kast staat van de grond en is toch al wat meer beschermd tegen grondvorst. Later zie je die imkers dan een meer subtielere constructie bouwen waardoor de kast hoger komt te staan (minder bukken), muizen meer moeite hebben om de kast te bereiken en waarbij de kleur en het materiaal van deze constructie beter aansluit bij de andere constructies in de tuin. Geen noodzaak maar wel fraai …

Voorschriften voor de bouw van een bijenhal

Meestal is dat de voorbode van het bouwen van een hal.
Maar ook hier doet u niet wat uw wil …
Als de hal niet verder dan dertig meter van de woning staat en lager is dan drie meter heb je normaliter geen vergunning nodig. Het is echter aan te raden om de verkavelingsvoorwaarden hierop na te lezen en als je die niet voorhanden hebt, moet ik jullie ambtshalve aanraden om een en ander na te vragen op het gemeentehuis.

Let ook op wat de vorm van het dak betreft. De afstand tot de perceelgrens is normaliter ingegeven door de hoogte en vorm van het dak. Bij een plat dak zal je doorgaans maar 1 meter afstand dienen te houden van de perceelgrens. Als je een zadeldak wil plaatsen dien je na te gaan of dat sowieso zou mogen en wanneer dit toegelaten zou zijn dan zal de afstand tot de perceelgrens  over het algemeen drie meter bedragen.

Het is ook dikwijls zo dat bij verkavelingen men erop wil toezien dat niet elke meter wordt verhard ook al is er een 2de bouwzone voorzien. Mensen gaan er wel eens van uit dat je hier onbeperkt constructies kan optrekken of dat je een constructie kan bouwen die zo groot is als de bouwzone zelf. Dat is mogelijk wanneer de verkavelingsvoorwaarden dat toelaten. Maar dat is meestal niet het geval of niet de bedoeling van een 2de bouwzone.

De stelregel hier is dat de bijenhal en de andere vrijstaande gebouwen in deze zone de 40 m2  niet mogen overschrijden. Dreig je hier toch over te gaan dan is het te adviseren om je verkavelingsvoorwaarden hier op na te lezen of om te rade te gaan bij de bevoegde dienst in je gemeente om je daar te laten informeren over wat kan en wat niet.

We spreken in deze dan niet over een mogen of niet mogen optrekken van de constructie die je voor ogen had maar over het al dan niet vergunningplichtig zijn van deze constructie.

Opdat deze dienst je uitsluitsel zou kunnen geven is het mogelijk dat men op deze diensten zal vragen om een plan van de constructie die je wil zetten voor te leggen.   Het is niet iedereen gegeven om zoiets te produceren maar ook daar is een oplossing.   Je gaat niet eerst naar de zelfbouwmarkt maar je gaat eerst inspiratie opdoen bij een aantal firma’s in je buurt die tuinhuizen, carports of cottages plaatsen. In vele catalogi staan technische plannen. Dat is dikwijls ook nodig omdat niet al die firma’s zelf instaan voor het voorzien van een betonnen plaat die deze constructie kan dragen.

Het is zelfs niet onverstandig om een prijs te laten maken en daarna die prijs te vergelijken met de bouwmaterialen nodig om zelf die constructie te zetten en weten dat het hele gedoe voor het verkrijgen van een vergunning (omdat je een teveel aan vierkante meter bebouwing bij elkaar krijgt in je 2de bouwzone) met zo’n firma ook een heel ander verhaal zou zijn.

Toegegeven, het advies dat hier te lezen valt pleit niet voor het in elkaar timmeren van een hokje in ‘bidonville stijl’ en wat natuurlijk een zekere kost met zich zal meebrengen.

Weet wel dat een stevige constructie zichzelf zal terugverdienen. Je kasten staan veilig en bij een storm is de kans dat de constructie het begeeft en schade veroorzaakt bij je buren ook heel wat kleiner. Constructies die door een professional werden gezet of die met kunde werden gebouwd op basis van een degelijk plan zijn dingen die bij een verzekering voor heel wat minder problemen zorgen ingeval er schade ontstaat aan de constructie of in de omgeving van die constructie na een storm …

Om af te sluiten wil ik u op het hart drukken dat wanneer u twijfelt over wat mag of niet u deze twijfels en vragen maar beter wegwerkt voor uw begint te graven of te bouwen. En ook hier is het verstandig om je buur te informeren over je plannen.

Menu